Họ Nguyễn, nam, 27 tuổi.
Triệu chứng chính: mất ngủ đã 3 năm.
Bệnh sử: 3 năm trước nhân do làm việc quá mức, tinh thần căng thẳng dẫn đến mất ngủ, mỗi đêm chỉ ngủ được 3 tiếng, đầu nặng hôn trầm, tâm phiền ý loạn, tứ chi mềm không có sức, đã điều trị qua tây y mà không có hiệu quả.
Thăm khám: Sắc mặt trắng bạch, tinh thần mệt mỏi, ngôn ngữ nhỏ yếu, chất lưỡi nhạt, rêu trắng mỏng, mạch trầm hoãn. Phản ứng của huyệt Hợp cốc, Thần môn, Tam âm giao, Tâm du đều (+)
Chẩn đoán: Mất ngủ do suy nhược thần kinh, tâm thận bất giao.
Trị pháp: Thông kinh đạo khí, giáng hỏa an thần.
Phương huyệt: Tâm du, Hợp cốc, Thần môn, Tam âm giao, Thái xung, Can du (hai bên).
Trị pháp: (1) Tâm du cài kim dưới da. (2) Hợp cốc, Thần môn, Tam âm giao, Thái xung châm thích lưu kim 20 phút, bình bổ bình tả, 10 lần là 1 liệu trình.
Sau 1 liệu trình, thì ngủ được tăng lên được thành 5-6 tiếng. Thần tỉnh táp, ngôn ngữ lưu lợi, ăn uống tăng nhiều. Kiểm tra. Tứ quan huyệt phản ứng (+), Phản ứng tại can du(+), dần can bì nội châm ở can du, hợp cốc, thái xung lưu châm. Châm thêm 1 liệu trình, thì ngủ lên được 7-8 tiếng. Sinh hoạt hồi phục bình thường.
Bàn luận: bệnh nhân này do ảnh hưởng của lao động quá mà thành, tinh thần bị kích thích là những nguyên nhân khách quan, dẫn đến tâm thận bất giao, hư hỏa thượng viêm. Cho nên chọn tâm du, cùng với nguyên huyệt thần môn phối ngũ, có tác dụng điều lý kinh khí của kinh tâm mà ninh tâm an thần; Tam âm giao có tác dụng điều lý khí cơ của can tỳ thận mà hiệp điều âm dương; Hợp cốc, Thái xung lấy tả hỏa trừ hư nhiệt, sau 1 liệu trình, chứng trạng có chuyển biến rõ ràng, nhưng chưa hết. Can du và tứ quan huyệt vẫn còn phản ứng(+), là do khí trệ huyết hành không được thông sướng, liên tục châm các huyệt thêm 1 liệu trình, bình phục mà toàn khỏi.
