Nguyễn xx, nữ 41 tuổi
Triệu chứng chính: mất ngủ 2 năm.
Bệnh sử: Cách đây 2 năm trước do suy nghĩ quá độ mà mất ngủ, thường xuyên đi ngủ có cảm giác bất an, mơ nhiều ngủ ít, vào giấc chậm, dễ tỉnh, dễ kinh sợ. Bình thường gặp chuyện dễ kinh sợ, tâm quý hồi hộp, hoặc nhìn thấy vật lạ dễ kinh sợ. nhạy cảm đa nghi, toàn thân cảm thấy tê, gân mạch có lúc co giật, đoản khí, đau đầu, bụng trướng tiết tả, phân loãng, sau ăn nhanh đói, thích uống ấm, ăn uống đồ sống lạnh dễ bị đau dại dày, ợ chua, đau mỏi sau gáy.
Thăm khám: toàn thân phù thũng, sắc mặt vàng sạm. Lưỡi nhợt rêu trắng. mạch tượng trầm hoãn.
Chẩn đoán: Bất mị, tâm tỳ lưỡng hư.
Trị pháp: Bổ ích tâm tỳ, dưỡng huyết an thần.
Phương huyệt: Thần môn 2 bên, tam âm giao 2 bên.
Thủ pháp: châm bổ. cách 1-2 ngày châm 1 lần.
Sau 2 lần điều trị, có thể ngủ sâu, các triệu chứng thuyên giảm: tâm quý và kinh sợ, hay đói, trong bụng cảm thấy trống rỗng đều đỡ, tay chân và mặt đỡ phù. Sau 4 lần điều trị, chỉ có giữa đêm bị kinh sợ, bụng chướng, tiết tả, các triệu chứng khó đoản và toàn thân phù thũng gần như biến mất. Sau 5 lần điều trị, gặp việc cần suy nghĩ cũng không kinh sợ, nhưng đầu còn đau. Sau 7 lần điều trị, kinh sợ đã tự khỏi, tất cả các triệu chứng đều khỏi, sau 8 đến 12 buổi điều trị củng cố. 6 tháng sau gặp lại báo tin đã khỏi hoàn toàn.
Bàn luận: ca này do suy nghĩ nhiều mệt nhọc, nội thương tâm tỳ, tâm thương thì âm huyết hao tán, thần bất thủ xá, tỳ thương thì hóa nguồn bất túc, dinh huyết khuy hư, không thể lên giao với tâm, tâm thần bất ninh mà gây chứng mất ngủ. Như trong “Cảnh Nhạc Toàn Thư – Bất Mị” có nói “người vô tà mà mất ngủ, tất dinh khí bất túc”, dinh chủ huyết, huyết hư thì không dưỡng được tâm, tâm hư thì thần bất thủ xá”. Trong “Loại Chứng Trị Tài – Bất Mị” viết: “tu lự (suy nghĩ) thương tỳ, tỳ huyết động tổn, kinh niên bất mị”. Vì vậy bổ nguyên huyệt của kinh thủ thiếu âm tâm kinh thần môn để bổ tâm ninh thần, châm bổ túc thái âm tỳ kinh huyệt tam âm giao có tác dụng ích tỳ dưỡng huyết, 2 huyệt phối hợp phát huy công hiệu bổ ích tâm tỳ, dưỡng huyết an thần.
