Mình chơi với cậu em, cắt thuốc điều chỉnh cho vợ cậu ấy từ lúc chưa thụ thai, đến khi có thai thì lại cắt thuốc dưỡng thai. Nay cậu em đến phòng khám, anh em lại chém gió với nhau về “Thai Giáo” có nghĩa là dạy con từ lúc còn trong bụng. Giờ cơm áo gạo tiền, ít người làm được như ngày xưa, không thực tế lắm, nay viết một bài thực tế hơn về cách nuôi trẻ của cổ nhân để mọi người tham khảo.
Dưỡng Tử Thập Pháp – Mười Cách Nuôi Con là của Ngự Y – Trần Văn Trung đời Nam Tống. Phương pháp của ông thực tế, dễ áp dụng, giúp bé khỏe mạnh, rất hiệu quả, được các danh y đời sau khuyến khích nhân dân ứng dụng để giúp bé khỏe mạnh bền vững.
_________________________
- Giữ ấm lưng
Trần Văn Trung chỉ ra rằng phía sau lưng có huyệt phế du, nếu lưng bị lạnh thì sẽ tổn thương đến phổi. 《Hoàng đế nội kinh》 có câu: “Lưng là dương, bụng là âm”. Lưng của người thuộc dương. Lưng có nhiều lỗ chân lông, mồ hôi thường thoát ra từ đây, gió lạnh cũng có thể thổi vào từ đây.
Lưng bị lạnh có thể biểu hiện ra nhiều triệu chứng, chẳng hạn như sốt, hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi, khó chịu ở cổ, đau cổ, ho, hen suyễn, đau đầu, v.v.
Làm ấm lưng cho trẻ, có thể chống lại tà khí bên ngoài rất tốt, làm giảm các triệu chứng. Nếu trẻ bị lạnh lưng, cha mẹ có thể dùng túi nước nóng chườm lưng, dùng máy sấy tóc sưởi ấm lưng, v.v. để giúp trẻ xua tan tà khí.
_________________________
- Giữ ấm bụng
“Bụng” là nơi tọa lạc của tỳ vị, giữ ấm bụng chính là bảo vệ tỳ vị. Tỳ là gốc rễ bẩm sinh, vị là “cỗ máy chuyển hóa năng lưỡng”. Tỳ vị là nguồn gốc sinh hóa khí huyết, là trung khu vận hành năng lượng để cơ thể con người có thể sinh tồn. Giữ ấm bụng là để bảo vệ tỳ vị không bị lạnh.
_________________________
- Giữ ấm chân
“Lạnh sinh ra từ lòng bàn chân, trăm bệnh khởi phát từ lạnh”. Chân ở vị trí thấp nhất của cơ thể, lý thuyết y học cổ truyền cho rằng “dưới thuộc âm”, bàn chân rất dễ bị tà khí xâm nhập.
Nghiên cứu hiện đại chỉ ra rằng, bàn chân nằm ở đầu chi, xa tim nhất, tuần hoàn máu kém, dễ bị lạnh.
Bàn chân cũng là nơi hội tụ của nhiều kinh mạch, huyệt vị nhiều, có mối quan hệ mật thiết với chức năng của tạng phủ trong cơ thể con người. Nếu tà khí xâm nhập từ đây, sẽ gây ra tiêu chảy, nôn mửa, tiểu tiện nhiều lần, đái dầm, v.v.
Vì vậy, trẻ đi lại phải đi tất, đi giày, không được đi chân trần trên sàn nhà. Ngoài ra, trước khi đi ngủ, dùng nước ấm ngâm chân cho trẻ cũng là cách làm ấm chân tốt.
_________________________
- Làm mát đầu
Lý thuyết y học cổ truyền có câu “đầu là nơi hội tụ của mọi dương khí”. Cổ ngữ có câu: “Lạnh từ chân lên, nóng từ đầu tỏa ra”. So với chân thì nhiệt độ ở đầu cao hơn, 1/3 lượng nhiệt cơ thể tỏa ra là qua đầu.
Đầu cũng là nơi trẻ ra nhiều mồ hôi, nhiều trẻ chỉ cần chạy một lúc là đầu đã đầy mồ hôi. Đầu dễ nóng, không dễ lạnh, nên giữ cho đầu mát mẻ thích hợp, có lợi cho việc tản nhiệt cho cơ thể.
_________________________
- Làm mát tim và ngực
Lý thuyết y học cổ truyền cho rằng tim thuộc hành Hỏa trong ngũ hành, cho rằng tim vốn có tính Hỏa. Nếu mặc quá nhiều quần áo, ngực quá nóng, nhiệt bên ngoài tiếp xúc với lửa bên trong, sẽ dẫn đến khô miệng, đỏ mặt.
Nghiên cứu hiện đại cho rằng tim không ngừng đập trong lồng ngực, phổi cũng theo nhịp thở mà vận động, ngực trao đổi chất rất mạnh, sinh nhiệt nhiều, làm mát tim và ngực có thể giúp tản nhiệt.
_________________________
- Không để trẻ sợ
《Chư bệnh nguyên hậu luận》 chỉ ra rằng “thần khí của trẻ nhỏ yếu ớt”, dễ bị kinh hãi. Tạng phủ của trẻ còn non nớt, không chỉ cơ thể chưa phát triển hoàn thiện mà tinh thần cũng yếu hơn người lớn. 《Vạn thị gia tàng dục anh bí quyết》 cũng cho rằng sự sợ hãi sẽ khiến trẻ tinh thần bất an, gây ra nhiều bệnh như khóc đêm, động kinh, v.v.
_________________________
- Làm ấm tỳ vị
Lý thuyết y học cổ truyền cho rằng tỳ vị thuộc thổ, tỳ vị ưa ấm kỵ lạnh. Giống như đất đai trong tự nhiên, nếu không đủ nhiệt thì vạn vật không thể sinh sôi được. Tỳ vị sợ nhất là hàn lạnh, ôn dưỡng mới là cách điều hòa tỳ vị.
Tỳ vị của trẻ thường không đủ, sợ thức ăn lạnh, thức ăn lạnh không chỉ là thức ăn sống lạnh mà còn là tính chất của thức ăn. Nước giải khát đá, kem, chuối, dưa hấu, v.v. trẻ ăn nhiều sẽ ảnh hưởng đến quá trình vận hóa của tỳ vị.
_________________________
- Trẻ chưa hết khóc, đừng vội cho bú
Trẻ khi khóc sẽ liên tục hít vào không khí lạnh, nếu lúc này cho bú thì không khí lạnh sẽ hòa lẫn với sữa hoặc thức ăn khác, đi vào dạ dày. Nếu khí lạnh không tiêu tán lâu ngày sẽ khiến bé nôn trớ, đau bụng, đầy bụng.
Ngoài ra, khi trẻ khóc, đường thở đang mở, lúc này cho bú, nếu sữa chảy vào đường thở, sẽ gây ra ho sặc và nôn dữ dội, thậm chí gây ra viêm phổi do hít phải.
_________________________
- Không dùng thuốc chứa hàm lượng thủy ngân cao
Mặc dù bột phấn, chu sa có tác dụng hạ đờm, an thần, nhưng cả bột phấn và chu sa đều chứa thủy ngân, sử dụng hai loại thuốc này nhiều lần dễ tích tụ độc tố, gây tổn thương chức năng gan thận, nghiêm trọng còn có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Bình thường không chỉ bột phấn, chu sa không được uống bừa bãi mà các loại thuốc khác cũng không được cho trẻ uống bừa bãi. “Thuốc là thuốc độc”, trước khi dùng thuốc phải tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa chuyên nghiệp hoặc dược sĩ. Tất nhiên, cũng không được kiêng kỵ việc chữa bệnh, trẻ thực sự bị bệnh thì vẫn nên dùng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ để chẩn đoán và điều trị.
Phần này là khái niệm cổ đại, người hiện đại chúng ta nghiên cứu dược lý đã rất cẩn thận, nên tình trạng ngộ độc thủy ngân đã vô cùng ít gặp.
_________________________
- Nên tắm ít
Trần Văn Trung trong 《Tiểu nhi bệnh nguyên phương luận · Quyển 1 · Dưỡng tử điều hòa》 chủ trương “thường xuyên xoa bụng, ít tắm”.
Quan điểm của y học cổ truyền là trẻ sơ sinh sau khi chào đời chưa đầy một tuổi, đặc biệt là trong tuần đầu tiên sau khi sinh không nên tắm nhiều. Minh đại Vạn Mật Trai 《Dục anh gia bí》 chỉ ra rằng “(trẻ nhỏ) như mầm cỏ, quý ở chỗ điều dưỡng; giống như cây tằm, thận trọng bảo toàn”.
Trẻ em dưới một tuổi, da thịt, gân cốt tủy não, ngũ tạng lục phủ, vinh vệ khí huyết đều chưa vững chắc. Chưa trải qua giá rét, cơ thể yếu ớt, mềm mại, không chịu được sự kích thích do tắm nhiều lần, tắm nhiều lần sẽ khiến trẻ dễ bị cảm lạnh, ốm đau.
Tất nhiên, quan điểm này hình thành có liên quan mật thiết đến việc thiếu biện pháp giữ ấm thời xưa, ngày nay biện pháp giữ ấm và điều kiện đã được cải thiện rất nhiều, có thể tăng số lần tắm theo tình hình thực tế.
Nhưng vẫn cần lưu ý những điểm sau: Trẻ mới tiêm phòng xong không nên tắm ngay, tránh tắm làm ô nhiễm vết tiêm; tạm thời không tắm khi trẻ nôn ói thường xuyên, thở khò khè, khó thở hoặc các biểu hiện khó chịu rõ ràng khác; khi da bị tổn thương, tạm hoãn tắm để tránh làm ô nhiễm vết thương; trẻ mới bú xong sữa mẹ hoặc ăn xong không nên tắm ngay, nên nghỉ ngơi ít nhất nửa tiếng trở lên rồi mới tắm.
_________________________
Túy Y Đường
Say Mê Y Thuật – Chân Tâm Độ Người
